Sadaka ve Fitre Hakkında Merak Edilen Hususlar

islam hayati

FİDYE VE SADAKA-İ FITIR HAKINDA MERAK EDİLEN HUSUSLAR

 

Mübarek ramazan ayının önemli vecibelerinden, infak kurumunun vazgeçilmez iki unsuru olan fidye ve fitre sadakası yılda bir kereye mahsus verildiğinden bu hususla alakalı bilgilerimizin her yıl güncellenmesi gerekmektedir. Ramazan ayını huzur ve sabır ile idrak ederken yaptığımız ibadetin noksan olmaması adına bilgilerimizi tazelemenin önemi büyüktür. Bu konularda merak edilen tüm hususları bu yazımızda etraflıca işleyeceğiz.

 

 

FİDYE NEDİR NASIL ÖDENİR?

 

Fidye kelimesi Arapça’da ‘’fida’’ kelimesinden gelmektedir. Bir kişiyi içerisinde bulunduğu sıkıntıdan kurtarma manasına gelir. Ramazan ayında farz olan oruç ibadetini yerine getirmekten aciz kalmış olan yaşlı kimseler ile oruç tutmaya takat getiremeyecek kadar hasta olan kimselerin tutamadığı orucun yerine usulüne uygun şekilde verdiği paradır. Bu durumda olan bir kimsenin fidye vermesi dinimizce vaciptir. Bu paranın miktarı her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı’nca belirlenmektedir.

 

Fidye miktarı fitre miktarı kadardır. Yani bir kimsenin bir günlük (iki öğün) karnının doyurulması veya bu miktara eşit bir ücretin verilmesidir. 2021 yılı için belirlenen fitre miktarı 28 Türk Lirasıdır.

 

Hasta veya yaşlı olan kişi farz olan oruç ibadetini yerine getiremediği gün adedini tesbit ederek günlük 28 Türk Lirası üzerinden hesap yapmalıdır. Örneğin hasta olan kimse ramazan ayı boyunca 30 gün oruç tutamamıştır. Bu durumda 30x28:840 Türk Lirası ödemekle mükellef olur.

 

NOT: Buraya kadar anlattıklarımız yaşlılığı ve geçmeyen hastalığı sebebiyle oruç tutamayanların durumu ile alakalıydı.

 

Hasta olan kimse sıhhat bulduğu vakit fidye vermiş olsa bile tutamadığı günlerin kaza oruçlarını tutması gerekmektedir. Vermiş olduğu fidye ise sadaka yerine geçecektir.

Yaşlı olan kimseler ise oruç tutmaya takat getirecek olgunluğa erişirse onlar da kaza orucu tutmakla mükellef olur.

 

FAKİRLER FİDYE VERİR Mİ?

 

Fidye ödeyecek maddi durumu olmayanlar sorumlu olmazlar. Anne ve baba evlat üzerinde her türlü tasarruf hakkına sahiptirler Bu durumda olanlar maddi durumu iyi olan evlatlarına fidyelerini ödemeleri için emredebilirler. Bu da mümkün değilse sorumlu olmazlar.

 

FİDYE KİMLERE VERİLİR KİMLERE VERİLMEZ?

 

Fıtır sadakası kişinin bakmakla yükümlü olmadığı yoksul kimselere verilir.  Fakir olmak şartı ile kardeşe, geline, damada, kayınvalideye, kayınpedere, kayınbiradere, üvey çocuğa, üvey babaya, üvey anneye fidye verilir. Kısacası kime zekat verilebiliyorsa o kimselere fidye verilebilmektedir.

 

Kişinin bakmakla yükümlü olduğu ana babaya, dedeye, büyük anneye, evlada, toruna, hanıma ve kâfire fidye verilmez. 

 

FİDYE NE ZAMAN VERİLİR?

 

Fidye ramazan ayının başında verilebildiği gibi ramazan ayı içerisinde veya sonunda da verilebilir. Fakirlerin bayrama hazırlık yapmaları açısından fidyelerin ramazan ayı içerisinde verilmesi daha makbul olacaktır.

 

 Ramazan ayı içerisinde ödenmeyen fidyeler bir sonraki ramazan ayı gelinceye kadar verilmelidir. Aksi takdirde fidye miktarları kaç yıl geciktirilmişse o yıl kadar katlanır. Nasıl ki hastalığı sebebiyle ramazan ayı içerisinde tutamadığı orucu sıhhat bulmuşsa bir sonraki ramazan ayına kadar tutmamışsa tutamadığı her kaza orucu için bir kat fazla, beş yıl geciktirmişse beş katı kadar kaza orucu tutması lazım gelir.

 

 

 

FİTRE NEDİR NASIL ÖDENİR?

 

 

Halk arasında fitre olarak bilinen fıtır sadakası (sadaka-i fıtır) beşer olarak yaratılmanın, oruç tutup bayrama ulaşma sevincinin şükrüdür. Esasında insanoğlu beşer olarak yaratılmıştır. Bu sebeple oruçlu iken orucun sıhhat ve selametine aykırı bazı kusurlar veya durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu itibarla fıtır sadakası orucumuzu aklayıp paklayan bir işleve de sahiptir.

 

Ramazan ayının sonuna yetişen her müslümanın belirli kimselere verilmesi vacip olan bir sadakadır. Vacip oluşu efendimizin (s.a.v.)sünnetiyle sabittir. Müslüman her kimse kendisinin ve çocuklarının fitresini ödemekle yükümlüdür. Peygamber efendimiz büyük-küçük, kadın-erkek, hür veya köle her bir müslümanın fitre ödemesi gerektiğini ifade buyurmuşlardır. (Ebu Davud, Zekat, 20)

 

Kişi kendisinin ve bakmakla yükümlü olduğu ergenlik çağına ulaşmamış aile efradının fitresini ödemekle yükümlüdür.

 

Fitre miktarı fidye miktarı kadardır. Yani bir kimsenin bir günlük (iki öğün) karnının doyurulması veya bu miktara eşit bir ücretin verilmesidir. 2021 yılı için belirlenen fitre miktarı 28 Türk Lirasıdır.  Bu miktar geneldir. Kişi cömert ise bu miktardan kat kat fazla da verebilir. Bu miktar için üst sınır yoktur.

 

FAKİRLER FİTRE VERİR Mİ?

 

Ramazan bayramına kavuşan, temel ihtiyaçlarının ve bir yıllık borçlarının dışında nisap miktarı (80.18 gr. altın veya bu değerde) mala sahip olan müslümanlar kendileri ve velayetleri altındaki kişiler için fıtır sadakası vermekle yükümlüdürler (Kâsânî, Bedâî’, II, 70, 72).

 

Ancak fıtır sadakası ile yükümlü olmak için bulunması gereken nisap miktarı malın, “artıcı” özellikte olması ve üzerinden “bir kameri yıl” geçmiş olması gerekmez.

 

Şâfiî mezhebine göre ise fıtır sadakası vermek “farz”dır ve bununla yükümlü olmak için nisap miktarı mala sahip olmak şart değildir. Fitre sadakası para ile buğday veya hurma gibi diğer şeyler ile de verilebilmektedir. Nitekim fakir olan bir kimse bir gün peygamber efendimizin yanına geldiler. Bir hurmalığım dışında varlığım yok, fakir olduğum için fitre ödemem gerekiyor mu diye sorunca efendimiz (s.a.v.) git bir sepet hurma getir buyurdular. Bir sepet hurma ile gelen kişiye bunu bir fakire vermesini emreder. Fakir kimse : ‘’Ey Allahîn Resulü bu memlekette benden daha yoksulu yoktur kime vereyim ki? Deyince Efendimiz (s.a.v.) ‘’Bunları götür çocuklarınla beraber ye’’ demişlerdir. Bu itibarla maddi açıdan yoksul olan kimseler gücü nisbetinde bu dini vecibeyi yerine getirmeye çalışmalıdırlar.

 

FİTRE KİMLERE VERİLİR KİMLERE VERİLMEZ?

 

Fitre sadakası kişinin bakmakla yükümlü olmadığı fakir kimselere verilir. Kişinin bakmakla yükümlü olduğu ana babaya, dedeye, büyük anneye, evlada, toruna, hanıma ve kâfire fitre verilmez. Fidye bahsinde izah ettiğimiz kurallar burada da aynen geçerlidir. (bknz. Fidye kimlere verilir kimlere verilmez?)

 

 

FİTRE NE ZAMAN VERİLİR?

 

Fitre sadakası ramazan ayının başında verilebildiği gibi ramazan ayı içerisinde veya sonunda da verilebilir. Fakirlerin bayrama hazırlık yapmaları açısından fidyelerin ramazan ayı içerisinde verilmesi (bayram öncesi) daha faziletli olacaktır.

 

Şafii mezhebinde meşru bir mazeret bulunmadıkça fıtır sadakasını ramazan bayramının birinci gününün gün batımından sonraya bırakmak haramdır.

 

FİDYE VEYA FITIR SADAKASINI CAMİİ İNŞAATI İÇİN VERİLEBİLİR Mİ?

 

Fıtır sadakasının şartlarından biri de temliktir. Temlik, kısaca bir malı veya varlığı şahsa devretmek mülk sahibi yapmaktır. Bu itibarla şahsa verilmesi gereken bir varlık, kuruma verilemez. Yani temlik edilemez. Yol, köprü, cami çeşme gibi hayır işlerinde fıtır sadakası fidye ve zekat kullanılamaz.

 

  •  0
  • 0
  • 35

Yeni Gönderi

Yorumlar

Yorum Yapılmamış